Krivični zakonik – Poreska utaja

Krivični zakonik – Poreska utaja

Član 225

(1) Ko u nameri da on ili drugo lice potpuno ili delimično izbegne plaćanje poreza, doprinosa ili drugih propisanih dažbina, daje lažne podatke o stečenim prihodima, o predmetima ili drugim činjenicama koje su od uticaja na utvrđivanje ovakvih obaveza ili ko u istoj nameri, u slučaju obavezne prijave, ne prijavi stečeni prihod, odnosno predmete ili druge činjenice koje su od uticaja na utvrđivanje ovakvih obaveza ili ko u istoj nameri na drugi način prikriva podatke koji se odnose na utvrđivanje navedenih obaveza, a iznos obaveze čije se plaćanje izbegava prelazi milion dinara, kazniće se zatvorom od jedne do pet godina i novčanom kaznom.

(2) Ako iznos obaveze iz stava 1. ovog člana čije se plaćanje izbegava prelazi pet miliona dinara, učinilac će se kazniti zatvorom od dve do osam godina i novčanom kaznom.

(3) Ako iznos obaveze iz stava 1. ovog člana čije se plaćanje izbegava prelazi petnaest miliona dinara, učinilac će se kazniti zatvorom od tri do deset godina i novčanom kaznom.

Povređen je krivični zakon na štetu okrivljenog kada je kod produženog krivičnog dela poreska utaja sud sabrao iznose neplaćenog poreza iz više fiskalnih godina i time dobio kvalifikatornu okolnost (iznos preko 1.500.000 dinara) za teži (kvalifikovani) oblik produženog krivičnog dela.

Iz obrazloženja:

” Presudom Osnovnog suda u Kraljevu… okrivljeni Ž.S. oglašen je krivim da je radnjama bliže opisanim izrekom presude pod tačkom 1. i 2. učinio produženo krivično delo poreska utaja iz člana 229. stav 2. u vezi stava 1. u vezi člana 61. Krivičnog zakona (KZ)…

… žalbu je izjavio branilac okrivljenog… zbog bitne povrede odredaba krivičnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja, pogrešne primene zakona i odluke suda o kazni…

Apelacioni javni tužilac u Kragujevcu… predložio je da Apelacioni sud u Kragujevcu, kao drugostepeni, odbije kao neosnovanu žalbu branioca okrivljenog… a presudu Osnovnog suda u Kraljevu… potvrdi.

Apelacioni sud u Kragujevcu je održao sednicu veća… na kojoj je razmotrio celokupne spise predmeta, zajedno sa pobijanom presudom, koju je ispitao u okviru osnova, dela i pravca pobijanja koji su istaknuti u žalbi, shodno odredbi člana 451. stav 1. ZKP, pa je, po oceni žalbenih navoda i predloga, te predloga Apelacionog javnog tužioca u Kragujevcu, našao:

Žalba branioca okrivljenog je osnovana… u odnosu na pravilnu primenu zakona…

Po oceni Apelacionog suda, iznetim žalbenim navodima kojima se prvostepena presuda pobija zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja ne dovodi se u sumnju pravilnost zaključka prvostepenog suda da je okrivljeni izvršio krivično delo poreska utaja iz člana 229. KZ na način i pod okolnostima bliže opisanim izrekom presude, budući da je prvostepeni sud pravilnom i sveobuhvatnom ocenom svih izvedenih dokaza, kako pojedinačno, tako i u međusobnoj vezi, kao i u vezi sa odbranom okrivljenog, pravilno i potpuno utvrdio činjenično stanje i za svoje zaključke dao dovoljne i za ovaj sud prihvatljive razloge.

… Objektivno obeležje krivičnog dela poreska utaja iz člana 229. stav 1. KZ je iznos obaveze – poreza čije se plaćanje izbegava, koji prelazi 150.000,00 dinara u jednoj kalendarskoj godini koja predstavlja fiskalnu, odnosu poslovnu godinu, dok je kvalifikatorno obeležje za stav 2. navedenog člana iznos koji prelazi 1.500.000,00 dinara.

Imajući u vidu da je okrivljeni izrekom pobijane presude pod tačkom 1. oglašen krivim, što u periodu od 01.01. do 10.08.2010. godine nije obračunao i platio porez na dodatu vrednost u iznosu od… a izrekom presude pod tačkom 2. što je u periodu od 01.01.2007. godine do 30.06.2010. godine neosnovano umanjio porez za iznos prethodnog poreza (PDV naknade od 5%) i to u 2007. godini za iznos od… u 2008. godini za iznos od… u 2009. godini za iznos od… i u 2010. godini za iznos od… da se zaključiti da su svi iznosi poreskih obaveza u jednoj fiskalnoj godini manji od 1.500.000,00 dinara, te da je povređen krivični zakon na štetu okrivljenog kada je prvostepeni sud sabiranjem pojedinačnih iznosa poreskih obaveza čije je plaćanje okrivljeni izbegao u više fiskalnih – kalendarskih godina, utvrdio da je okrivljeni učinio produženo krivično delo poreska utaja iz člana 229. stav 2 u vezi stava 1. u vezi člana 61. KZ. Stoga je ovaj sud, radi pravilne primene krivičnog zakona, prvostepenu presudu u pogledu pravne kvalifikacije dela preinačio kao u izreci ove presude.”

(Presuda Apelacionog suda u Kragujevcu, Kž1 106/2018 od 13.2.2018. godine)

Kod ovog krivičnog dela, ako je predmet dela porez na dodatu vrednost, potrebno je utvrditi iznos poreske obaveze čije se plaćanje izbegava, odnosno neobračunatog, neprijavljenog i neplaćenog PDV-a u svakom pojedinačnom poreskom periodu, pri čemu se ne mogu sabirati pojedinačni iznosi poreskih obaveza čije se plaćanje izbegava iz različitih poreskih perioda, odnosno iz više kalendarskih meseci odnosno tromesečja.

Iz obrazloženja:

“Presudom Osnovnog suda u Kruševcu 3K.br.445/14 od 11.06.2019. godine… okrivljeni I.B. zbog krivičnog dela poreska utaja iz člana 229. stav 3. u vezi stava 1. KZ i V.Đ. zbog krivičnog dela poreska utaja u pomaganju iz člana 229. stav 3. u vezi stava 1. u vezi člana 35. KZ…

(…)

Žalbe su osnovane.

Prvostepeni sud je prilikom donošenja pobijane presude učinio bitne povrede odredaba krivičnog postupka iz člana 438. stav 2. tačka 2. ZKP, na koje se osnovano ukazuje u žalbama okrivljenog Đ. i branilaca okrivljenih…

… izrekom prvostepene presude u tački 1. okrivljeni B. je pored ostalog oglašen krivim da je, u periodu od 01. januara 2012. godine do 31. avgusta 2012. godine, u svojstvu vlasnika i direktora preduzeća “M.”… u nameri da potpuno i delimično izbegne plaćanje poreza, davao lažne podatke o zakonito stečenim prihodima i ako je bio svestan da su ove njegove radnje protivpravne i da predstavljaju krivično delo, tako što je ulazne račune Preduzeća “D.”… u ukupnom iznosu od 357.883.717,00 dinara sa iskazanim porezom na dodatu vrednost u iznosu od 54.593.289,00 dinara, za koje račune je utvrđeno da nisu istiniti i da prometa između ovih preduzeća nije ni bilo upotrebio kao prave i tako iskoristio PDV kao odbitnu stavku od dugovanog poreza u ukupnom iznosu od 54.592.431,33 dinara.

Dakle, iz izreke pobijane presude proizilazi da je prvostepeni sud porez na dodatu vrednost, kao poresku obavezu čije je plaćanje okrivljeni B. izbegavao posmatrao u okviru vremenskog perioda od jedne fiskalne, odnosno kalendarske godine, tj. u konkretnom slučaju u periodu od 01. januara 2012. godine do 31. avgusta 2012. godine.

Međutim, odredbama člana 48. Zakona o porezu na dodatu vrednost (“Službeni glasnik RS”, br. 84/2004, 86/2004,.. 30/2018, 72/2019) su propisani poreski periodi, podnošenje poreske prijave, obračun i plaćanje PDV, pa je predviđeno da poreski periodi mogu iznositi ili kalendarski mesec ili kalendarsko tromesečje u zavisnosti od visine ukupnog prometa koji je poreski obveznik ostvario u prethodnih 12 meseci, kao i da je prema tada važećoj odredbi za obveznike koji prvi put započnu obavljanje delatnosti u tekućoj kalendarskoj godini, za tekuću i narednu kalendarsku godinu poreski period kalendarski mesec.

Zbog toga, po nalaženju Apelacionog suda, potrebno je utvrditi iznos poreske obaveze čije se plaćanje izbegava, odnosno neobračunatog, neprijavljenog i neplaćenog PDV-a u svakom pojedinačnom poreskom periodu, pri čemu se ne mogu sabirati pojedinačni iznosi poreskih obaveza čije se plaćanje izbegava iz različitih poreskih perioda, odnosno iz više kalendarskih meseci odnosno tromesečja, kako to pogrešno čini prvostepeni sud.

Pri tome prvostpeni sud iz rešenja Agencije za privredne registre od 08.12.2011. godine utvrđuje da je preduzeće okrivljenog B. “M.” evidentirano u sistemu PDV počev od 10.01.2012. godine i obaveznik je poreza na dodatu vrednost za poreski period – kalendarsko tromesečje”

(Rešenje Apelacionog suda u Kragujevcu, Kž1 824/2019 od 7.11.2019. godine)

ZAKLJUČAK

Polazna tačka za utvrđivanje iznosa utajenog poreza, doprinosa i drugih dažbina, koji čini biće krivičnog dela Poreska utaja, jeste određivanje poreskog perioda za konkretnu obaveznu, tj. da li se radi o obavezi plaćanja poreza, doprinosa i drugih dažbina jednom godišnje za period 1.1.-31.12. kao što je to u slučaju Poreza na dohodak građana ili je to mesec ili kvartal, kao što je u slučaju Poreza na dodatu vrednost ili se radi o ad hoc obavezama koje se ne vezuju za period već za konkretnu uplatu kao što je to kod prihoda od zakupnina prema Zakonu o porezima na imovinu i po mišljenju advokata ostalim prihodima kao što su autorski honorari, prihodi iz inostranstva i sl.

Iznos od 1.000.000,00 se odnosi na svaki poreski period, kao što je to navedeno u Rešenju Apelacionog suda u Kragujevcu, Kž1 824/2019 od 7.11.2019. godine, a koji u svakom slučaju ne može biti duži od kalendarske godine, jer je to najduži poreski period koje poznaje zakonodavstvo Republike Srbije.